Thứ Sáu, 19 tháng 4, 2013

Nghĩ về tư cách người thầy giáo và quan hệ thầy - trò


      Có người bảo: "Thầy giáo là người chở đò qua sông", ý nói: Học trò thường quên ơn thầy, cô; người đời không quan tâm đến các cô giáo, thầy giáo. Lời cảm thán đó phần nào có cơ sở thực tế. Nhưng, tôi - một giảng viên đại học đứng trên bục giảng đã 37 năm - lại nghĩ rằng: Trên đại thể, thì không phải như vậy! Nếu chỉ theo câu nói ấy, thì làm sao lý giải được truyền thống "Tôn sư trọng đạo" của dân tộc ta.


       Thời phong kiến, rường mối của xã hội được xác lập bởi quan hệ "Quân - Sư - Phụ". "Quân - Sư - Phụ" thể hiện vị trí, vai trò của người thầy giáo còn quan trọng hơn cả cha, chỉ đứng sau vua. Thật vậy, đã bao đời, nhân dân ta truyền tụng câu tục ngữ: "Không thầy, đố mày làm nên", "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư" và lời nhắc nhở: "Muốn sang thì bắc cầu kiều/ Muốn con hay chữ, thì yêu lấy thầy". Lịch sử từ xưa đến nay lúc nào cũng có biết bao tấm gương về những người thầy cao quý, có tài, có đức! Các bậc thầy đáng kính ấy đã đào tạo nên bao thế hệ học trò đầy tài năng, làm nên một đất nước văn hiến. Rõ ràng, từ xưa đến nay, nhân dân ta luôn luôn tôn vinh người thầy giáo và quý trọng nghề dạy học. Vì thế, không phải không có lý, nhà trường xưa kia quy định học trò phải xưng "con" với thầy. Nghĩa vụ của người học trò đối với thầy là phải: "Sống tết, chết giỗ", như bổn phận của người con hiếu thảo đối với cha mẹ. Tình cảm thầy - trò là tình cảm thủy chung, như nhất.

    Ngày nay, chúng ta mở rộng quan niệm về tình thầy - trò: Trong tình thầy - trò phải có tình bè bạn, hiểu theo ý nghĩa đúng đắn nhất của khái niệm này. Giàu trí tuệ và đạo đức, người thầy (cô giáo và thầy giáo) là bậc đáng kính trọng, nhưng không phải như ngày xưa là "kính nhi viễn chi" (kính trọng, nhưng chỉ dám đứng xa mà chiêm ngưỡng). Quan hệ thầy - trò là quan hệ giữa hai con người, hai nhân cách, hai thành viên trong cộng đồng, cùng mục đích và lẽ sống. Bởi vậy, đứng ở góc độ con người và nghĩa vụ công dân, thì thầy và trò là bình đẳng. Trong quan hệ thầy - trò ngày nay, phải có tính dân chủ.

       Mặt khác, đứng ở góc độ nhà trường, ở kỷ cương trường học, thì thầy phải là thầy, trò phải là trò. Hiểu bình đẳng và dân chủ - với tư cách công dân - trong quan hệ thầy - trò, không phải là sự suồng sã, "cái đối bằng đầu", "cá mè một lứa". Cách xưng hô "em" với thầy cô, khi thầy cô đáng tuổi cha mẹ, thậm chí ngang tuổi ông bà mình, có lẽ có điều bất ổn.

     Để quan hệ thầy - trò đạt được chuẩn mực đạo đức, cần có nhiều điều kiện. Có điều kiện ở chính chủ quan người thầy và người học trò, có điều kiện khách quan do Nhà nước và xã hội tạo nên. Về mặt chủ quan, phẩm chất người thầy được biểu hiện ở hai mặt: tri thức khoa học chuyên sâu và tư cách, đạo đức cao đẹp. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức. Tài là văn hóa, chuyên môn; đức là chính trị. Muốn cho học sinh có đức, thì giáo viên phải có đức... Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con". (Bài nói tại lớp học chính trị của giáo viên, năm 1959; dẫn theo "Hồ Chí Minh - Toàn tập", NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2000, tập 9, tr. 492). Có người cha, người mẹ tốt, người thầy giáo tốt, tất có người con ngoan, người học trò tốt. Nói tóm lại, phẩm chất của người thầy giáo và người học trò, như lời nhắc nhở chí lý, chí tình của Thủ tướng Phạm Văn Đồng cách đây nhiều năm - là "Thầy phải ra thầy, trò phải ra trò"! Đáng tiếc là trong thời gian qua, một bộ phận giáo viên còn yếu kém năng lực chuyên môn, một số giáo viên lại có những hành vi thấp kém về đạo đức, lối sống. Họ đã đánh mất uy tín xã hội của chính mình.



   Về mặt khách quan, Nhà nước và xã hội cần tạo điều kiện để "thầy phải ra thầy". Lương giáo viên thấp so với nhiều ngành nghề khác, tiền thưởng cuối năm hầu như không có gì, đời sống giáo viên còn nhiều khó khăn. Việc dạy thêm của giáo viên thật ra cũng chỉ là vạn bất đắc dĩ, và cũng chỉ có ở một bộ phận giáo viên ở các thành phố, thị xã. Tôi có nhiều dịp đưa sinh viên đi thực tập sư phạm ở các vùng nông thôn, miền núi và hải đảo, trực tiếp thấy đời sống của hầu hết giáo viên ở đấy rất nghèo. Bởi thế, dịp đón Tết nguyên đán Kỷ Sửu (2009), Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân phải khuyến nghị các cấp chính quyền, các doanh nghiệp quan tâm và trợ giúp Tết cho giáo viên! Mà rồi lời khuyến nghị đó cũng rơi vào im lặng. Nhiều lúc nghĩ đến nghề dạy học và các nhà giáo, mà cứ thấy xót xa! Bên cạnh đó, thì lối sống thực dụng của một bộ phận lớn dân cư - lối sống chạy theo đồng tiền bằng bất cứ cách nào; cùng với việc không coi trọng chất xám, sự xâm hại đến nhân cách và cả tính mạng của một số giáo viên, do kẻ xấu bất chấp đạo lý và pháp luật gây ra... tất cả những cái đó, làm cho uy tín xã hội của người thầy bị xúc phạm, bị giảm sút nghiêm trọng.


Bác Hồ dạy: "Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất... Những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh" (Bài nói với cán bộ, sinh viên trường ĐHSP Hà Nội - 21.10.1964; dẫn theo: "Hồ Chí Minh - Về vấn đề giáo dục", NXB Giáo dục, Hà Nội, 1990, tr. 236). Nhân dân ta luôn luôn tôn vinh người thầy giáo đồng thời cũng đòi hỏi rất cao về phẩm chất người thầy.


Sưu tầm internet


26 Nhận Xét :

  1. Kinh nghiệm cho thấy, những người thầy nào có cung cách khuôn mẫu thì được học trò kính nể, nói đâu nghe đó, không cần phải dùng hình phạt nào. Cựu học sinh thường chỉ nhớ và liên lạc với những thầy cô nào biết yêu thương, tôn trọng mình. Thầy tôn trọng trò cũng là cách để trò tôn trọng thầy. Đó là lối ứng xử cần có trong nền giáo dục hiện đại.

    Trả lờiXóa
  2. Những hành vi như tát tai học trò, bắt hít đất, úp mặt vào tường, cắt tóc, chửi bới lăng nhục học trò... hiện nay vẫn còn tồn tại. Nhưng nó sẽ hết lần khi tinh thần "lấy người học làm trung tâm" được quán triệt sâu sắc trong giáo viên. Thay vì những hình phạt kém tính giáo dục đó, người ta sẽ có cách để chấn chỉnh nề nếp học sinh theo một hướng văn minh hơn, vừa tôn trọng luật pháp, vừa tôn trọng nhân cách người học.

    Trả lờiXóa
  3. Nói thật là trong tình hình hiện tại bênng truyền thụ kiến thức, đào tạo, dạy dỗ những thế hệ học sinh, sinh vien vẫn còn những người thầy vì lợi ích vật chất mà đánh mất đi phẩm chất của người thầy, đạo đức cao quý của nghề giáo. thật đáng buồn.

    Trả lờiXóa
  4. Dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý. Đã từ lâu, con người đã rất coi trọng nghề này, đó là cái nghề làm cho con người phát triển một cách toàn diện, không chỉ về tư duy mà còn về phẩm chất con người. Tuy nhiên, ngày nay có nhiều người lại coi thường nghề này, rằng "chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm", họ làm nghề mà không hề có một chút tâm huyết nào, phải chăng là sự ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường?

    Trả lờiXóa
  5. Thật buồn nhưng phải nói thật rằng ngày nay người ta không còn coi trọng cái nghề dạy học như thời xưa nữa. Thời xưa thầy bảo cái gì trò nghe cái nấy, không dám cãi lại nửa lời; nhưng mà thời nay thì xuất hiện bao nhiêu vụ việc làm hao mòn đi sự cao quý của nghề giáo viên, nào là học sinh đánh thầy giáo, thầy giáo đánh học sinh, rồi đến cả những vụ giết người, hiếp dâm,... Đó thể hiện sự suy thoái đạo đức đáng lo ngại, không chỉ ở người học mà còn ở người dạy.

    Trả lờiXóa
  6. Người thầy là người cầm cân nảy mực, là thước đo vê các gia trị đạo đức, nhưng nếu người thầy lại không làm được điều đó thử hỏi làm sao có thể giáo dục, đào tạo cho xã hội những con người, những công dân tốt. Có thể nói những người thầy mất phẩm cách là nguồn cơn của những hệ lụy tiêu cực trong xã hội.

    Trả lờiXóa
  7. bây giờ học trò đôi khi tự mình làm hư thầy, ai đời lương các thầy đã ba cọc ba đồng rồi mà sinh viên cứ nhét tiền vào tay thầy thì ai mà chịu nổi, thương học sinh lắm, quý học sinh lắm, muốn tốt cho học sinh lắm, nhưng "muốn con hay chữ .... thì .yeeeeeeeeee lấy thầy ". Nói thế thôi chứ phải xử nghiêm nhưng hành vi tiêu cực giưa thay trò thì chất lượng giáo dục mới được nâng cao.

    Trả lờiXóa
  8. Các bạn có thể đặt mình là một người thầy giáo thì các bạn sẽ làm những gì các bạn có thể suy nghĩ những gì về tư cách của một người thầy giáo . Với mình , mình thấy quả thực làm dâu trăm họ là rất khó khăn nhưng đừng đánh bản chất đánh mất con người thật của mình vậy là được còn là ai thì cũng vậy thôi

    Trả lờiXóa
  9. Nghề giáo từ xưa đến nay luôn là một trong những nghề cao quý, được xã hội trọng vọng. Đạo đức người thầy luôn được đề cao hàng đầu trong các ngành nghề trong xã hội ta, đặc biệt là trong thời phong kiến xưa kia.

    Trả lờiXóa
  10. quan hệ thầy trò từ xưa đến nay vẫn là trò yêu kính thầy, thầy yêu trò như con, hết lòng dạy dỗ chỉ bảo. Chỉ mong những học sinh của mình sẽ ngày càng giỏi giang, góp sức xây dựng xã hội và đất nước giàu mạnh

    Trả lờiXóa
  11. đọc bài viết này làm tôi lại nhớ tới người cô giáo chủ nhiệm cấp 2 của mình. Đối với chúng tôi cô luôn ân cần nhiệt tình chỉ dạy. Mặc dù chỉ là dạy trường làng, đồng lương ít ỏi nhưng cô chẳng bao giờ đòi hỏi chúng tôi phải có quà to quà nhỏ gì hết

    Trả lờiXóa
  12. tư cách người thầy là tư cách giản dị, mẫu mực mà biết bao nhiêu người thầy cần phải có. trong cuộc sống thường ngày hay trên giảng đường cũng vậy, người thầy luôn là tấm gương sáng cho học trò và người thân xung quanh

    Trả lờiXóa
  13. quan hệ thầy trò ngày nay có phần cởi mở, dân chủ hơn chứ không còn nặng nề phong kiến như ngày xưa nữa. Nhưng có vẻ học trò ngày nay cũng có phần nghịch ngợm và hiện đại hơn thế hệ cha anh, phần nhiều đổi mới trong học tập

    Trả lờiXóa
  14. thực tế hiện nay thì lương giáo viên còn thấp so với nhiều ngành nghề khác trong xã hội. Điều kiện khó khăn khiến cho đời sống của giáo viên không được cải thiện thì thực là cũng gây cho giáo viên có thể có tiêu cực

    Trả lờiXóa
  15. xã hội giờ là xã hội của đồng tiền, khó có thể tránh khỏi tiêu cực được. ngành nghề nào cũng có người nọ người kia mà thôi. Ta không thể vì một vài cá nhân mà đánh giá cả một tập thể, cả một ngành nghề là tha hóa được

    Trả lờiXóa
  16. thời buổi ngày nay con người hối hả chạy theo đồng tiền mà quên đi nhiều giá trị vô giá. chúng ta cần nhìn nhận lại để chấn chỉnh kịp thời, không đến lúc quá muộn thì lại chẳng kịp nữa rồi, đánh mất đi truyền thống tốt đẹp mất

    Trả lờiXóa
  17. nói về thầy giáo ngày xưa thì câu nói thầy giáo là ngừoi lái đò qua sông là đúng đấy,khi cập bến rồi thì những người trên chuyến đò đó sẽ đi lập nghiêp nhưng cái bản chất tôn sư trọng đạo còn đó.một thủa nào sẽ về với con đò xưa mặc dù người lái đò đã già nua hay tóc đã bạc,nhưng đấy chỉ là ngày xưa thôi

    Trả lờiXóa
  18. thầy giáo bây giờ cũng đặt chữ tiền lên đầu chứ không phải là chữ kiến thức cho học sinh nữa,giáo dục thật là thất vọng,hiện tượng phong bì len lõi vào nhiều mặt cuộc sống trong đó có giáo dục.không cần học nhiều cứ có tiền điểm cao chót vót,dẫu biết là lương giáo viên quèn cũng khó sống nhưng nhắc đến là lương tâm người làm thầy thôi

    Trả lờiXóa
  19. "Không thầy đố mày làm nên". Bất kì ai trong đời cũng phải có những người thầy, những người dạy dỗ cho ta kiến thức làm người. Nghề thầy giáo là một nghề cao quý nhất trong xã hội ngày xưa. Nhưng hiện nay, nghề này đang ngày một mất đi vị trí của mình. Đồng lương ít ỏi, đời sống giáo viên ngày càng khó khăn. Học sinh ngày càng thay đổi, không tôn trọng thầy giáo, nhân cách và cả tính mạng của họ bị đe dọa. Tất cả đang làm nghề thầy giáo ngày càng mất vai trò của mình. Chỉ có những người có tâm huyết với nghề là còn trụ lại, và hi vọng tiền lương của họ sẽ xứng đáng với những gì mà họ cống hiến, để họ tiếp tục làm những việc cao quý nhất , đó là truyền dạy kiến thức.

    Trả lờiXóa
  20. thời buổi kinh tế thị trường, chạy theo đồng tiền dần làm cho những giá trị truyền thống tốt đẹp bị mai một dần. Chúng ta cần chấn chỉnh kịp thời những tiêu cực ấy để mãi mãi gìn giữ cho con cháu đời sau những tinh túy.

    Trả lờiXóa
  21. người đời vẫn ví von người thầy như những người lái đò. Chở hết lứa học sinh này đến lớp học sinh khác qua con sông trí thức. Người lái đò ấy vẫn miệt mài và tâm huyết với nghề, mặc cho nhiều khó khăn gian khổ của cuộc sống bên ngoài ngăn bước

    Trả lờiXóa
  22. Tiên trách kỷ, hậu trách nhân. có cầu thì cũng có cung, có những người học trò học thì không muốn học nhưng lại muốn có thành tích tốt, có điểm số cao nên dẫn đến hệ lụy chạy điểm, đi "chùa thầy" đó mà.

    Trả lờiXóa
  23. Nghề giáo luôn là nghề được trọng vọng, và cũng là một nghề vất vả. Sự tận tụy của các thầy cô không phải học sinh nào cũng hiểu và cảm thông được. Nhất là thời buổi ngày nay, đồng lương eo hẹp khiến nhiều thầy cô phải có những cách khác nhau để có thêm thu nhập

    Trả lờiXóa
  24. trong xã hội chỉ có hai nghề vinh dự được gội là thầy, đó là nghề giáo và nghề thầy thuốc, nghề giáo là một nghề cáo quý, có thiên chức truyền đạt và bồi dưỡng kiến thức cho thế hệ trẻ, bồi dưỡng thế hệ tương lai của đất nước, vì vậy những người giáo viên cần có trách nhiệm trau dồi kiến thức và phẩm chất đạo đức để có thể làm tốt nhiệm vụ cao cả đó

    Trả lờiXóa
  25. là người thầy giáo, những người có trách nhiệm truyền đạt kiến thức và giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ, vì hơn ai hết những người thầy giáo cô giáo cần phải nân nhận thức rõ nhiệm vụ nặng nề và cao cả của mình để luôn gương mẫu, để là tâm gương sáng cho thế hệ trẻ, những em học sinh của mình noi theo

    Trả lờiXóa
  26. nghề giáo là một nghề cao cả, hiện nay tuy người giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống (một phần vì do thu nhập chưa cao) tuy nhiên, không vì thế mà người giáo viên được phép để ảnh hưởng tới công việc cũng như đạo đức nghề nghiệp của mình, được xã hội tôn trọng gọi là thầy thì người giáo viên cũng phải làm sao cho xứng đáng với sự tôn trọng đó của xã hội

    Trả lờiXóa

 
Chia sẻ